Evropska komisija je ove sedmice predstavila izmijenjeni prijedlog Eurovignette direktive, kojom se uređuju pravila o naplati putarine i cestarina u EU.
Cilj revidirane verzije je usklađivanje zakonskih odredbi s novim CO₂ standardima za teška teretna vozila, poluprikolice i prikolice, uz pojednostavljenje sistema naplate.
⚙️ Ključne promjene
Prema prijedlogu Komisije, visina putarine bi ubuduće bila strogo vezana za CO₂ emisije vozila.
Na taj način, visina cestarine bi zavisila isključivo od klasifikacije emisija CO₂, čime bi se postiglo veće učešće ekološki prihvatljivih kamiona u saobraćaju.Međutim, prema Međunarodnoj uniji drumskog transporta (IRU), ovakav model je previše rigidan i zanemaruje stvarne napore transportne industrije na dekarbonizaciji.
🛑 IRU: “Sistem kažnjava prevoznike koji ulažu u održive tehnologije”
Direktorka IRU-a za EU, Raluca Marian, upozorava da novi prijedlog ne uzima u obzir vozila na alternativna goriva (biometan, HVO, dual-fuel, retrofit sistemi i vozila za specijalne namjene):
„Ovo se predstavlja kao pojednostavljenje, ali u stvarnosti stvara još rigidniji sistem. Varijacije u visini putarine ostaju vezane isključivo za CO₂ parametre, bez priznanja alternativnih ili CO₂-neutralnih goriva“, izjavila je Marian.
Prema IRU-u, prijedlog ne nudi rješenje za prikolice i poluprikolice, koje su uključene u evropski sistem mjerenja emisija VECTO, ali bez jasnih smjernica o datumu primjene i kriterijima pri prvoj registraciji.
💰 Nema mehanizma za povrat sredstava sektoru
Još jedna ključna primjedba IRU-a odnosi se na nedostatak mehanizma kojim bi prihodi od CO₂ cestarina bili vraćeni u sektor transporta, u vidu podrške preduzećima koja ulažu u modernizaciju i zelene tehnologije.
IRU ocjenjuje da je novi prijedlog u suštini “rebrendirana verzija” prethodnog dokumenta (COM(2023)189), bez rješavanja suštinskih problema.
„Nova klasifikacija oduzima fleksibilnost i kažnjava prevoznike koji biraju ne-električne, ali niskougljenične tehnologije. Time se propušta prilika da sistem bude pravedan i tehnološki neutralan“, naglasila je Marian.
🏛️ Poziv evropskim zakonodavcima
IRU poziva institucije EU da iskoriste priliku za kreiranje pravednog, fleksibilnog i održivog sistema naplate, koji će:
-
prepoznati sve realne puteve ka dekarbonizaciji,
-
osigurati konkurentnost evropskih prevoznika,
-
i očuvati stabilnost lanaca snabdijevanja u EU.
🌍 Komentar Konzorcijuma Logistika BiH
Konzorcijum Logistika BiH ističe da je nužno da Zapadni Balkan prati ove regulatorne trendove, budući da će se nove odredbe indirektno primjenjivati i na vozila iz trećih zemalja koja ulaze u EU.
Neophodno je da domaće kompanije već sada planiraju ulaganja u dekarbonizaciju flota i da se pokrene dijalog s vlastima o modelima subvencionisanja i prelaska na alternativna goriva.
Datum: 5. oktobar 2025.
Izvor: Trans.info / IRU Geneva
Kategorija: Evropska regulativa / Transportna politika
