Posljednjih godina krađa tereta više se ne može posmatrati kao izolovan incident u transportu. Ona je postala ozbiljan poslovni rizik koji utiče na kontinuitet poslovanja, upravljanje lancima snabdijevanja, troškove osiguranja, odnose sa klijentima i reputaciju logističkih kompanija.
Prema podacima međunarodnih organizacija TAPA EMEA i IUMI, u periodu od 2022. do 2024. godine registrovano je gotovo 160.000 slučajeva kriminala nad teretom u 129 država, pri čemu se ukupna materijalna šteta procjenjuje na više milijardi eura. Istovremeno, organizovane kriminalne grupe sve češće koriste digitalne metode prevara, uključujući lažno predstavljanje transportnih kompanija, falsifikovanje dokumentacije, krađu identiteta prevoznika i zloupotrebu digitalnih platformi za ugovaranje transporta.
Najveći rizik više nije samo krađa robe
Vrijednost ukradenog tereta predstavlja samo dio ukupne štete. Nakon incidenta nastaju brojni dodatni troškovi:
- prekid logističkih operacija,
- kašnjenja u isporuci,
- gubitak povjerenja korisnika usluga,
- povećanje premija osiguranja,
- ugrožavanje ugovorenih rokova,
- dodatni administrativni i pravni troškovi,
- narušavanje ugleda kompanije.
Posebno su ugroženi transporti farmaceutskih proizvoda, elektronike, luksuzne robe, duvanskih proizvoda, alkoholnih pića i robe visoke tržišne vrijednosti.
Digitalni kriminal prati digitalizaciju logistike
AdobeStock
Savremene kriminalne grupe više ne napadaju isključivo vozila na parkingu. Sve češće napadi počinju u kancelarijama, informacionim sistemima i elektronskoj komunikaciji.
Najčešći oblici prevara uključuju:
- lažno predstavljanje prevozničkih kompanija,
- krađu digitalnog identiteta,
- falsifikovane licence i transportnu dokumentaciju,
- preusmjeravanje pošiljaka,
- zloupotrebu digitalnih platformi i berzi transporta,
- kompromitovanje elektronske komunikacije između učesnika u lancu snabdijevanja.
Procjenjuje se da je više od 20% svih krađa tereta povezano sa unutrašnjim saradnicima ili zloupotrebom pristupa informacijama, što potvrđuje da bezbjednost više nije samo tehničko pitanje već pitanje organizacije, procesa i korporativne kulture.
Nedostatak sigurnih parkinga povećava rizik
Evropska komisija procjenjuje da Evropskoj uniji trenutno nedostaje gotovo 390.000 sigurnih parking mjesta za teretna vozila, dok bi do 2040. godine taj nedostatak mogao premašiti 480.000 mjesta.
Najveći problemi prisutni su na glavnim evropskim transportnim koridorima kroz Njemačku, Belgiju, Francusku, Italiju i Španiju.
Profesionalni vozači često su primorani da koriste neosvijetljena odmorišta ili improvizovane parkinge bez video-nadzora, kontrole pristupa i osnovne infrastrukture. Time se značajno povećava rizik od organizovanih krađa.
Upravljanje rizikom postaje prioritet
Savremena logistika zahtijeva prelazak sa tradicionalnog pristupa zaštiti robe na sistem upravljanja rizicima koji obuhvata cijeli lanac snabdijevanja.
Kompanije bi trebalo da uspostave:
- detaljnu provjeru poslovnih partnera i prevoznika,
- digitalnu verifikaciju identiteta prije dodjele transporta,
- praćenje transporta u realnom vremenu,
- primjenu elektronskih plombi i geofencing sistema,
- jasne procedure za upravljanje incidentima,
- kontinuiranu obuku zaposlenih iz oblasti bezbjednosti,
- saradnju sa međunarodnim bezbjednosnim organizacijama poput TAPA EMEA.
Perspektiva Zapadnog Balkana
Za kompanije iz Bosne i Hercegovine i regiona Zapadnog Balkana digitalizacija transporta kroz primjenu eCMR-a, eFTI-ja, NCTS Phase 6 i drugih evropskih sistema predstavlja značajan iskorak. Međutim, digitalna transformacija mora biti praćena jačanjem sistema bezbjednosti i upravljanja rizicima.
Sve veća upotreba digitalnih alata zahtijeva razvoj novih kompetencija zaposlenih, posebno u oblastima sajber bezbjednosti, zaštite podataka, provjere poslovnih partnera i upravljanja logističkim rizicima.
Krađa tereta danas nije samo problem prevoznika niti pojedinačnog vozača. Ona predstavlja strateški izazov za cijeli lanac snabdijevanja. Uspješne logističke kompanije neće se razlikovati samo po brzini i cijeni usluge, već i po sposobnosti da upravljaju bezbjednosnim rizicima kroz integraciju ljudi, procedura, digitalnih tehnologija i međunarodnih standarda. Upravljanje bezbjednošću postaje sastavni dio upravljanja kvalitetom i konkurentnošću u savremenoj logistici.
izvor: Cargo crime in Europe: why theft has become a strategic business risk
