Od 1. juna 2026. godine države članice Evropske unije započinju primjenu elektronskog ATA karneta (eATA Carnet), čime se nastavlja proces digitalizacije međunarodne trgovine i carinskih procedura. Ova promjena predstavlja važan korak ka modernizaciji prekograničnog kretanja robe i usklađivanju sa savremenim digitalnim standardima međunarodne trgovine.
ATA karnet je međunarodni carinski dokument koji omogućava privremeni izvoz i uvoz robe bez plaćanja carina i poreza, a najčešće se koristi za sajamske eksponate, profesionalnu opremu, uzorke robe, sportsku opremu i drugu robu koja se privremeno koristi u inostranstvu.
Primjenom sistema eATA, papirni dokument postaje digitalni zapis koji se obrađuje, razmjenjuje i čuva putem elektronskog informacionog sistema zasnovanog na odredbama Istanbulske konvencije.
Iako se od 1. juna 2026. godine uvodi elektronski model rada, do 31. decembra 2027. godine biće omogućeno izdavanje papirnog ATA karneta u slučajevima kada roba putuje prema državama koje još nisu implementirale eATA sistem.
Prednosti eATA sistema
Uvođenjem elektronskog ATA karneta ostvaruju se brojni benefiti:
- smanjenje administrativnih troškova,
- brža obrada carinskih procedura,
- veća transparentnost i sigurnost podataka,
- smanjenje mogućnosti grešaka i zloupotreba,
- lakše praćenje statusa robe,
- efikasnija saradnja između carinskih administracija i garantnih organizacija.
Šta omogućava novi carinski sistem ATA Carnet Customs?
Novi digitalni sistem omogućava carinskim službenicima:
- obradu ATA karneta u elektronskom obliku,
- vođenje digitalne evidencije svih ATA postupaka,
- automatsko usklađivanje kupona i otkrivanje mogućih potraživanja,
- saradnju sa nacionalnim garantnim organizacijama putem elektronske platforme,
- pregled istorije transakcija,
- pokretanje novih postupaka i korekciju prethodno evidentiranih transakcija.
Značaj za Bosnu i Hercegovinu i region
Za logistički sektor Bosne i Hercegovine, kao i za kompanije koje učestvuju na međunarodnim sajmovima, izložbama, stručnim prezentacijama i projektima prekogranične saradnje, eATA predstavlja još jedan korak ka potpunoj digitalizaciji međunarodnih transportnih i carinskih procedura.
Nakon razvoja:
- NCTS sistema,
- ICS2 sistema,
- eCMR protokola,
- eFTI inicijative,
uvođenje eATA Carnet sistema dodatno potvrđuje da evropska logistika i međunarodna trgovina ulaze u fazu potpune digitalne transformacije.
Konzorcijum Logistika Bosne i Hercegovine i Institut za razvoj izvrsnosti u logistici kontinuirano zagovaraju integraciju svih digitalnih alata u jedinstven operativni okvir, kako bi se smanjili troškovi poslovanja, ubrzali robni tokovi i povećala konkurentnost kompanija iz Bosne i Hercegovine na evropskom tržištu.
Poruka privredi i logističkim operaterima je jasna: digitalni alati više nisu opcija nego standard poslovanja. Nakon eCMR-a, NCTS-a i ICS2 sistema, eATA Carnet postaje novi važan element digitalnog lanca međunarodne trgovine i logistike.
