Od 1. jula 2026. godine na teritoriji Evropske unije počinje primjena obaveze ugradnje i korištenja pametnih tahografa za vozila najveće dozvoljene mase od 2,5 do 3,5 tone koja obavljaju međunarodni drumski prevoz za račun trećih lica ili za vlastite potrebe, u skladu sa odredbama Paketa mobilnosti Evropske unije.
Važno je naglasiti da se radi o obavezi koja proizlazi iz zakonodavstva Evropske unije, prije svega iz odredbi Uredbe (EU) 2020/1054 i povezanih propisa kojima se proširuje primjena pravila o radnom vremenu vozača, odmorima i kontroli putem tahografa na određene kategorije lakih komercijalnih vozila.
Međutim, istovremeno treba ukazati na činjenicu da odgovarajuće izmjene i dopune Evropskog sporazuma o radu posade na vozilima koja obavljaju međunarodni drumski prevoz (AETR) još uvijek nisu u potpunosti usklađene sa navedenim rješenjima Evropske unije. Upravo ova regulatorna neusklađenost može u praksi dovesti do različitih tumačenja i primjene propisa tokom inspekcijskih i kontrolnih postupaka.
U realnim operativnim uslovima postoji mogućnost pojave:
- različitih interpretacija između država članica Evropske unije i država potpisnica AETR sporazuma;
- neujednačenog postupanja kontrolnih organa;
- pravne nesigurnosti za prevoznike i vozače;
- potencijalnih zloupotreba usljed nepostojanja jedinstvenog regulatornog okvira.
Zbog toga je neophodno jasno razlikovati dvije činjenice:
- Od 1. jula 2026. godine obaveza primjene tahografa za određene kategorije vozila od 2,5 do 3,5 tone predstavlja važeće i obavezujuće pravo Evropske unije.
- AETR sporazum još uvijek nije u potpunosti usklađen sa ovim izmjenama, što može stvarati određene operativne i pravne izazove u međunarodnom transportu između država Evropske unije i država koje primjenjuju AETR režim.
Stoga se preporučuje da prevoznici koji obavljaju međunarodni drumski prevoz prema državama Evropske unije već sada u potpunosti primjenjuju zahtjeve EU zakonodavstva, vode urednu evidenciju radnog vremena i osiguraju pravilnu upotrebu tahografa, kako bi se izbjegli rizici od sankcija, zastoja i različitih tumačenja tokom kontrola.
U narednom periodu očekuje se dalje usklađivanje AETR sporazuma sa zakonodavstvom Evropske unije, čime bi se trebalo obezbijediti jedinstvenije i pravno sigurnije postupanje u međunarodnom drumskom transportu.
