Rumunija mijenja sistem naplate putarina, Španija uvodi elektronski transportni dokument, Velika Britanija pooštrava kontrolu ENS prijava, a Poljska primjenjuje nove zahtjeve sajber bezbjednosti
LOGISTIKA.BA | 16. oktobar 2026.
Oktobar 2026. donosi značajne regulatorne promjene za međunarodni drumski transport i logističke kompanije koje posluju na evropskom tržištu.
Nove obaveze odnose se na naplatu putarina, elektronsku transportnu dokumentaciju, bezbjednosne carinske prijave i zaštitu informacionih sistema.
Posebno su značajne promjene u četiri države:
- Rumunija: najavljeno uvođenje sistema naplate putarine prema pređenoj udaljenosti – TollRo.
- Španija: obavezna digitalna dokumentacija DeCA od 5. oktobra 2026.
- Velika Britanija: stroža kontrola tačnosti ENS prijava od oktobra.
- Poljska: rok za registraciju određenih subjekata u sistemu sajber bezbjednosti istekao je 3. oktobra.
Ove promjene potvrđuju da međunarodni transport sve više zavisi od pravovremenog upravljanja digitalnim podacima, regulatorne usklađenosti i pouzdanosti informacionih sistema.
1. RUMUNIJA: TOLLRO – NOVI MODEL NAPLATE PUTARINA
Prema regulatornom rasporedu predstavljenom krajem septembra, Rumunija je planirala da od 1. oktobra 2026. godine zamijeni postojeći sistem vinjeta za teretna vozila najveće dozvoljene mase preko 3,5 tone sistemom TollRo.
Novi model zasniva se na naplati putarine prema stvarno pređenoj udaljenosti.
Visina naknade zavisi od više elemenata, uključujući:
- dužinu pređene dionice;
- kategoriju i karakteristike vozila;
- emisijsku klasu;
- kategoriju puta.
Za transportne kompanije to znači potrebu za preciznijim obračunom troškova transportnih ruta.
Tehnički problemi i zahtjevi prevoznika
Rumunsko udruženje drumskih prevoznika UNTRR upozorilo je na tehničke poteškoće tokom testiranja sistema.
Posebno su istaknute razlike u obračunu naknade za istu transportnu dionicu.
Na primjer, za relaciju Bascov–Zalău tokom testiranja zabilježena su dva različita iznosa:
144,42 RON – obračun putem karte za određenu dionicu.
156,90 RON – obračun putem paralelnog sistema praćenja.
Razlika je iznosila 12,48 RON, odnosno približno 8,6%.
Udruženje je upozorilo i na dodatno administrativno opterećenje prilikom pojedinačnog izdavanja karata.
Prema njihovoj procjeni, postupak koji traje približno pet minuta po vozilu može za flotu od 300 kamiona predstavljati oko 25 radnih sati administrativnog rada.
Pitanje sankcija
Uoči planiranog početka primjene predložene su prelazne mjere kojima bi se određene sankcije privremeno suspendovale.
Jedan od prijedloga odnosio se na period od 1. oktobra 2026. do 31. marta 2027. godine.
Međutim, prema informacijama dostupnim u izvornom članku, te mjere u trenutku objavljivanja nisu bile usvojene.
Važna napomena: Pošto je izvorni članak objavljen prije planiranog početka primjene, stvarni status sistema TollRo i eventualnih prelaznih mjera potrebno je provjeriti prema najnovijim zvaničnim informacijama rumunskih nadležnih organa.
2. ŠPANIJA: OBAVEZNI DIGITALNI DOKUMENT DeCA
Od 5. oktobra 2026. godine Španija je uvela obaveznu elektronsku dokumentaciju DeCA za unutrašnji drumski prevoz robe i kabotažne operacije.
DeCA predstavlja elektronski administrativni i kontrolni dokument.
Njegova svrha jeste zamjena dosadašnjih papirnih postupaka digitalnom evidencijom transportnih operacija.
Na koje transporte se odnosi?
Obaveza se odnosi na odgovarajuće unutrašnje transportne operacije u Španiji, uključujući kabotažu koju zakonito obavljaju strani prevoznici.
Sama činjenica da međunarodni transport završava u Španiji, započinje u toj državi ili prolazi kroz njenu teritoriju ne znači automatsku obavezu korišćenja DeCA dokumenta.
Tehnički zahtjevi
Prema objavljenim informacijama, dokument mora biti:
- izrađen u elektronskom obliku;
- dostupan kao PDF datoteka veličine do 5 MB;
- povezan sa odgovarajućim QR kodom;
- dostupan vozaču prije početka transporta;
- čuvan najmanje godinu dana.
Tokom kontrole dokument se može prikazati na mobilnom uređaju ili u odgovarajućem štampanom obliku sa QR kodom.
Problem raspodjele odgovornosti
Već tokom prvih dana primjene španska transportna udruženja CETM i FENADISMER upozorila su na pokušaje prenošenja administrativnih obaveza naručilaca transporta na prevoznike i profesionalne vozače.
Posebno su sporna pitanja:
Ko unosi podatke?
Ko potvrđuje tačnost elektronskog dokumenta?
Ko odgovara za pogrešne informacije?
Ko snosi troškove digitalne platforme?
Ova pitanja predstavljaju važnu pouku za buduću primjenu digitalnih transportnih dokumenata u drugim evropskim državama.
3. VELIKA BRITANIJA: STROŽA KONTROLA ENS PRIJAVA
Za transportne kompanije koje prevoze robu u Veliku Britaniju posebno su značajne promjene u kontroli bezbjednosnih prijava.
ENS – Entry Summary Declaration predstavlja ulaznu sažetu deklaraciju koja sadrži podatke potrebne za bezbjednosnu procjenu robe prije njenog ulaska na carinsko područje.
Britanski organi odredili su 30. septembar 2026. godine kao rok za provjeru i ispravljanje određenih podataka u ENS prijavama.
Od oktobra se najavljuje strože postupanje u slučajevima netačnih ili nepotpunih prijava.
Posebna pažnja na identifikaciju vozila
Kod praćenog Ro-Ro transporta i prevoza kroz Eurotunel potrebno je pravilno navesti registarsku oznaku vučnog vozila.
Nisu dovoljni opšti opisi poput „kamion“, niti samo registarska oznaka prikolice.
U slučaju promjene vučnog vozila prije prelaska granice, ENS prijavu potrebno je odgovarajuće ažurirati.
Kod nepraćenog Ro-Ro transporta primjenjuju se drugačiji zahtjevi, uključujući odgovarajuće podatke o brodu.
Posebna pažnja potrebna je i kod identifikacije kontejnera.
Odgovornost za podatke
Prijavu može podnijeti ovlašćeni predstavnik ili drugi odgovarajući učesnik postupka.
Međutim, prevoznik mora obezbijediti da potrebni podaci budu tačni, potpuni i pravovremeno dostupni.
Za transportne kompanije iz Bosne i Hercegovine koje organizuju prevoz prema Velikoj Britaniji to podrazumijeva dodatnu koordinaciju između dispečera, vozača, špeditera i carinskih zastupnika.
Digitalna prijava sa netačnim podacima može postati ozbiljan operativni i finansijski rizik.
4. POLJSKA: NIS2 I OBAVEZE SAJBER BEZBJEDNOSTI
Poljska je u okviru primjene evropske direktive NIS2 uspostavila dodatne zahtjeve za određene subjekte obuhvaćene nacionalnim propisima o sajber bezbjednosti.
Prema izvornom članku, 3. oktobar 2026. godine bio je rok za registraciju određenih organizacija u odgovarajući registar.
Važno je naglasiti da se obaveza ne odnosi automatski na svaku transportnu kompaniju.
U sektoru drumskog transporta poseban značaj imaju određeni nadležni organi i pružaoci inteligentnih transportnih sistema.
Posredni uticaj na logističke kompanije
I kada transportna kompanija nije neposredno obuhvaćena propisima, može se suočiti sa dodatnim zahtjevima poslovnih partnera.
To se posebno odnosi na:
- zaštitu informacionih sistema;
- bezbjednost razmjene podataka;
- upravljanje pristupom digitalnim platformama;
- zaštitu telematskih i TMS sistema;
- upravljanje rizicima u lancu dobavljača.
Za određene subjekte koji ispunjavaju propisane uslove predviđen je rok do 3. aprila 2027. godine za ispunjavanje ključnih obaveza.
Adobe Stock
Četiri regulatorne promjene ukazuju na nekoliko važnih razvojnih pravaca evropskog transporta.
Prvo – rast značaja digitalne dokumentacije.
Transportni dokumenti, carinske prijave i evidencije sve se više obrađuju elektronskim putem.
Drugo – preciznija kontrola podataka.
Nadležni organi zahtijevaju pouzdane i međusobno usklađene informacije o vozilima, robi i transportnim operacijama.
Treće – promjena strukture transportnih troškova.
Novi sistemi naplate putarina i digitalne platforme mogu uticati na troškove poslovanja.
Četvrto – povećana odgovornost za sajber bezbjednost.
Digitalna logistika zahtijeva zaštitu informacionih sistema i pouzdanu razmjenu podataka.
Peto – potreba za kontinuiranom edukacijom.
Dispečeri, špediteri, menadžeri transporta i profesionalni vozači moraju biti pravovremeno upoznati sa novim pravilima.
6. STRUČNI OSVRT LOGISTIKA.BA: DIGITALIZACIJA MORA DONIJETI MJERLJIVE KORISTI
Evropski transportni sektor istovremeno prolazi kroz više regulatornih i tehnoloških promjena.
Elektronski dokumenti, novi sistemi naplate putarina, digitalne carinske prijave i sajber bezbjednost postaju sastavni dio svakodnevnog poslovanja.
Međutim, digitalizacija ne smije biti sama sebi cilj.
Njena opravdanost mora se mjeriti konkretnim rezultatima:
- smanjenjem administrativnih postupaka;
- smanjenjem nepotrebnih troškova;
- kraćim vremenom obrade dokumentacije;
- povećanjem pouzdanosti podataka;
- jednostavnijom komunikacijom sa kontrolnim organima;
- većom transparentnošću poslovanja.
Posebno je važno izbjeći situacije u kojima se elektronski postupci uvode bez odgovarajuće tehničke pripreme, dok se troškovi grešaka i nefunkcionalnosti prenose na transportne kompanije.
Za Bosnu i Hercegovinu i države Zapadnog Balkana to predstavlja važnu pouku prilikom razvoja sistema e-CMR, eFTI i digitalnih carinskih procedura.
EVROPSKI TRANSPORT ULAZI U NOVU REGULATORNU FAZU
Promjene najavljene za oktobar 2026. godine potvrđuju da međunarodni drumski transport postaje sve više zavisan od digitalnih sistema i regulatorne usklađenosti.
Rumunija mijenja način obračuna putarina, Španija digitalizuje unutrašnju transportnu dokumentaciju, Velika Britanija pooštrava kontrolu ENS podataka, a Poljska razvija novi okvir sajber bezbjednosti.
Za prevoznike i logističke operatere najvažnije je pravovremeno prepoznati obaveze koje se odnose na njihove transportne operacije.
DIGITALIZACIJA MORA POJEDNOSTAVITI TRANSPORT, A NE POSTATI NOVI IZVOR ADMINISTRATIVNIH PREPREKA I TROŠKOVA.
Izvor: Agnieszka Kulikowska-Wielgus, „Maut, DeCA, ENS und NIS2: Diese Fristen treffen Transporteure ab Oktober“, Trans.INFO, 30.09.2026.
Redakcijska obrada i regionalni stručni osvrt: LOGISTIKA.BA
Teme: EU transport | TollRo | DeCA | ENS | NIS2 | Digitalizacija | Transportni troškovi | Regulatorna usklađenost
