Od 1. januara 2027. godine doći će do značajne promjene u radu kompanija koje vrše dostavu robe u i iz aerodroma. Za nastavak obavljanja ove djelatnosti biće obavezna certifikacija drumskih prevoznika uključenih u lanac avio-cargo logistike.
Ova obaveza proizlazi iz Evropska unija – Regulative (EU) 2024/1255, kojom se unapređuju i preciziraju mjere sigurnosti duž čitavog lanca avio-cargo prevoza, uključujući i drumski transport.
Regulatorni okvir: Regulatorna (EU) 2024/1255
Nova regulativa ažurira i dopunjuje Regulatornu (EU) 2015/1998, s posebnim naglaskom na princip kontinuirane zaštite pošiljki nakon što su jednom podvrgnute sigurnosnim kontrolama.
To znači da roba, nakon pregleda i osiguranja, mora ostati zaštićena:
-
tokom skladištenja,
-
tokom manipulacije,
-
ali i tokom drumskog transporta do i od aerodroma.
Na taj način drumski transport više nije „sporedna faza“, već integralni dio sistema sigurnosti avio-carga.
Certifikacija drumskih prevoznika – šta se konkretno mijenja?
Od 2027. godine:
-
sve transportne kompanije koje dovoze ili odvoze robu sa aerodroma moraće biti službeno odobrene od strane nacionalnog vazduhoplovnog tijela,
-
u Italiji je to ENAC, dok će svaka država članica EU imati sopstveni nadležni organ.
Tema certifikacije bila je i predmet rasprave na posljednjem sastanku CISA, održanom početkom februara, gdje je potvrđeno da su pripreme za implementaciju već započete.
Drumski transport kao dio sigurnosne strukture avio-carga
Nova pravila jasno definišu da vozilo i vozač postaju dio sigurnosnog sistema avio-cargo lanca.
Certifikovani drumski prevoznici moraće obezbijediti:
-
kontinuiranu zaštitu pošiljke od neovlaštenog pristupa,
-
striktno poštovanje operativnih i dokumentacionih procedura,
-
sljedivost (traceability) sigurnosnog statusa robe,
-
adekvatnu i redovno ažuriranu security obuku osoblja, uključujući vozače.
U praksi, kamion postaje „produžena ruka“ aerodromskog sigurnosnog sistema, a vozač aktivni učesnik u zaštiti integriteta pošiljke.
Uticaj na logistiku i lance snabdijevanja
Regulatorna (EU) 2024/1255 dodatno potvrđuje strateški pravac EU:
sigurnost robe ne smije se prekidati nijednom fazom logističkog procesa.
Za kompanije koje posluju u:
-
avio-cargo logistici,
-
integrisanim logističkim lancima,
-
kombinovanom drumskom i avio transportu,
ovo znači nove obaveze, ali i potrebu za ranim prilagođavanjem organizacije, procedura i obuke.
Šta to znači za prevoznike iz regiona?
Iako se regulativa direktno primjenjuje u EU, njen efekat će se direktno reflektovati i na prevoznike iz Zapadnog Balkana koji:
-
rade za EU logističke operatere,
-
dostavljaju robu u EU aerodrome,
-
učestvuju u međunarodnim avio-cargo lancima snabdijevanja.
U tom smislu, 2025–2026. godina biće ključni period za pripremu i usklađivanje.
