Analiza za logistika.ba
Dvije vodeće svjetske brodarske kompanije, Maersk i Hapag-Lloyd, napravile su prvi značajan korak ka povratku kontejnerskog saobraćaja kroz Suecki kanal. U okviru zajedničke mreže Gemini Cooperation, odlučeno je da se jedna kontejnerska linija (AE15/SE3) ponovo usmjeri preko Crvenog mora i Sueckog kanala, umjesto dužeg obilaska oko Rta dobre nade.
Iako se radi o samo jednoj liniji, ovaj potez predstavlja važan pokazatelj da najveći svjetski brodari procjenjuju kako se bezbjednosna situacija u regionu postepeno stabilizuje. Istovremeno, kompanije naglašavaju da nije riječ o potpunom povratku na stare rute, već o pažljivo kontrolisanom testiranju uslova plovidbe.
Suecki kanal ostaje ključna arterija svjetske trgovine
Suecki kanal predstavlja najkraću pomorsku vezu između Azije i Evrope. Kroz njega prolazi značajan dio svjetskog kontejnerskog transporta, a svako zatvaranje ili ograničenje plovidbe ima direktan uticaj na globalne lance snabdijevanja.
Tokom prethodnog perioda većina najvećih brodarskih kompanija bila je primorana da zbog bezbjednosnih rizika preusmjeri brodove oko juga Afrike.
Takva ruta donijela je:
- produženje vremena transporta,
- povećanje potrošnje goriva,
- rast operativnih troškova,
- manji raspoloživi kapacitet brodova,
- povećanje vozarina.
Prvi korak ka normalizaciji
Nova odluka odnosi se isključivo na liniju AE15/SE3, koja povezuje istočnu Aziju, Mediteran i sjevernu Evropu.
Kompanije naglašavaju da će pažljivo pratiti:
- bezbjednosnu situaciju u Crvenom moru,
- geopolitičke rizike,
- zaštitu posade,
- sigurnost tereta,
- mogućnost nesmetane plovidbe.
U slučaju pogoršanja bezbjednosnih prilika, brodovi će ponovo biti preusmjereni oko Rta dobre nade.
To pokazuje da se upravljanje pomorskim lancima snabdijevanja danas zasniva na kontinuiranoj procjeni rizika.
AdobeStock/Val Traveller
Kraće tranzitno vrijeme – značaj za evropsku logistiku
Povratak preko Sueckog kanala mogao bi skratiti vrijeme transporta između Azije i Evrope za više sedmica u odnosu na obilazak oko Afrike.
Za logističke kompanije to znači:
- bržu isporuku robe,
- bolje planiranje zaliha,
- efikasnije korištenje kontejnera,
- veću raspoloživost brodskih kapaciteta,
- smanjenje troškova transporta.
Istovremeno, povećanje raspoloživih kapaciteta moglo bi dovesti do postepenog smanjenja vozarina na relaciji Azija – Evropa.
Finansijska tržišta odmah reagovala
Zanimljivo je da su nakon objave informacije berze reagovale padom vrijednosti akcija vodećih brodarskih kompanija.
Razlog je očekivanje investitora da bi veći broj brodova na kraćim rutama mogao povećati raspoloživi kapacitet tržišta, što dugoročno može dovesti do pada cijena kontejnerskog transporta i smanjenja prihoda brodarskih kompanija.
To još jednom potvrđuje koliko su globalna logistika, geopolitika i finansijska tržišta danas međusobno povezana.
Svako skraćenje pomorskog tranzita može pozitivno uticati na:
- uvoznike,
- izvoznike,
- špeditere,
- distributivne centre,
- proizvodne kompanije koje koriste komponente iz Azije.
Brži dolazak kontejnera u evropske luke omogućava efikasnije planiranje proizvodnje i smanjuje rizik od zastoja u lancima snabdijevanja.
Potpuni povratak još nije izvjestan
Bez obzira na pozitivan signal, brodarske kompanije ne žele govoriti o potpunoj normalizaciji.
Situacija na Bliskom istoku i dalje ostaje nestabilna, a svaki novi bezbjednosni incident može ponovo promijeniti rute međunarodnog pomorskog saobraćaja.
Zbog toga najveći svjetski brodari zadržavaju alternativne planove i spremnost za brzo preusmjeravanje brodova ukoliko se bezbjednosni uslovi pogoršaju.
Odluka kompanija Maersk i Hapag-Lloyd da dio kontejnerskog saobraćaja vrate kroz Suecki kanal predstavlja prvi ozbiljan signal moguće stabilizacije jednog od najvažnijih svjetskih pomorskih koridora.
Za evropsku logistiku to može značiti kraće tranzitno vrijeme, veću raspoloživost brodskih kapaciteta i postepeno smanjenje troškova transporta. Međutim, zbog i dalje prisutnih geopolitičkih rizika, riječ je o opreznom i postepenom procesu, a ne o potpunom povratku na stanje prije krize.
Transportne i logističke kompanije sa Zapadnog Balkana trebalo bi da nastave pažljivo pratiti razvoj situacije, jer će promjene na pomorskim rutama direktno uticati na cijene prevoza, planiranje zaliha i ukupnu konkurentnost međunarodnih lanaca snabdijevanja.
