Pravno mišljenje nezavisnog pravnog savjetnika Suda pravde Evropske unije moglo bi predstavljati jednu od najznačajnijih odluka za međunarodni drumski transport u posljednjih nekoliko godina. U predmetu C-524/24, koji je pokrenula Italija protiv Austrije, ocijenjeno je da pojedine zabrane saobraćaja teretnih vozila kroz Tirol nisu u skladu sa pravom Evropske unije.
Riječ je o jednom od najvažnijih evropskih transportnih pravaca – koridoru Brenner, koji povezuje Italiju, Austriju, Njemačku i sjever Evrope, a ujedno je dio osnovne TEN-T mreže.
Tri mjere pod ozbiljnim pravnim pitanjem
Nezavisni pravni savjetnik predložio je Sudu da utvrdi kako su sljedeće austrijske mjere nesaglasne sa pravom Evropske unije:
- noćna zabrana saobraćaja za teretna vozila,
- sektorska zabrana prevoza određenih vrsta robe drumskim putem,
- zimska zabrana saobraćaja subotom.
Prema mišljenju pravnog savjetnika, navedene mjere predstavljaju ograničenje slobodnog kretanja robe i nisu proporcionalne ciljevima zaštite životne sredine, javnog zdravlja i bezbjednosti saobraćaja.
Blokovna regulacija saobraćaja za sada ostaje
Za razliku od prethodnih mjera, sistem Blockabfertigung (blokovno propuštanje teretnih vozila) nije ocijenjen nezakonitim.
Ocijenjeno je da Italija nije dokazala kako ovaj sistem predstavlja kvantitativno ograničenje trgovine, pod uslovom da se primjenjuje povremeno, na osnovu stvarnih procjena opterećenja saobraćaja i u ograničenom vremenskom periodu.
Photo: European Roads / Flickr / CC BY-NC-SA 2.0 / image has been cropped and is for illustrative purposes only
Moguće posljedice za evropski transport
Iako mišljenje pravnog savjetnika nije konačna presuda, statistika pokazuje da Sud pravde Evropske unije u velikom broju slučajeva slijedi ovakva pravna mišljenja.
Ukoliko Sud potvrdi navedeni stav, Austrija će biti obavezna da izmijeni ili ukine dio ograničenja koja godinama predstavljaju jedan od najvećih izazova za međunarodne prevoznike na alpskom pravcu.
To bi moglo donijeti:
- veću protočnost saobraćaja na koridoru Brenner,
- smanjenje zastoja i vremena čekanja,
- niže operativne troškove prevoznika,
- veću pouzdanost međunarodnih lanaca snabdijevanja,
- bolju funkcionalnost jedne od najvažnijih evropskih transportnih ruta.
Izazov usklađivanja zaštite životne sredine i slobodnog tržišta
Austrija već godinama opravdava ograničenja zaštitom kvaliteta vazduha, smanjenjem emisija i povećanjem bezbjednosti saobraćaja.
Međutim, pravni savjetnik smatra da pojedine zabrane nisu dovoljno dosljedne niti su prilagođene promijenjenim uslovima, posebno imajući u vidu poboljšanje kvaliteta vazduha posljednjih godina. Takođe je ukazano da su pojedine mjere mogle biti zamijenjene manje restriktivnim rješenjima.
Značaj za zemlje Zapadnog Balkana
Odluka će biti od posebnog značaja i za prevoznike iz Bosne i Hercegovine, Srbije, Crne Gore i Sjeverne Makedonije, koji svakodnevno koriste koridor Brenner za prevoz robe prema Italiji, Njemačkoj, Austriji i drugim državama Evropske unije.
Smanjenje administrativnih i saobraćajnih ograničenja doprinijelo bi većoj konkurentnosti prevoznika iz regiona, kraćem vremenu tranzita i stabilnijem funkcionisanju međunarodnih lanaca snabdijevanja.
Predmet C-524/24 mogao bi postati jedan od najvažnijih sudskih postupaka u oblasti evropskog drumskog transporta. Bez obzira na konačnu odluku Suda pravde Evropske unije, jasno je da će se u narednom periodu morati pronaći bolja ravnoteža između zaštite životne sredine, održivog razvoja i osnovnog principa slobodnog kretanja robe unutar evropskog tržišta.
Za transportnu industriju ovo nije samo pravni spor između dvije države, već pitanje buduće organizacije međunarodnog drumskog transporta na jednom od najopterećenijih evropskih koridora.
