LOGISTIKA.ba | GLOBALNI TRANSPORTNI KORIDORI I LANCI SNABDIJEVANJA
22. oktobar 2026. godine
Južna Koreja završila je značajan test kontejnerskog transporta između Azije i Evrope preko Sjevernog morskog puta. Kontejnerski brod PanStar Acro uspješno je realizovao povratno putovanje od Busana do evropskih luka i nazad za 50 dana. Nova ruta mogla bi skratiti pomorsku udaljenost između Južne Koreje i sjeverne Evrope za približno 35%, ali ostaje ključno pitanje: može li kraći transportni put istovremeno biti sigurniji, pouzdaniji i ekonomski isplativiji?
1. ISTORIJSKI TEST: 50 DANA OD BUSANA DO EVROPE I NAZAD
Kontejnerski brod PanStar Acro isplovio je iz južnokorejske luke Busan 22. avgusta 2026. godine.
Njegova ruta vodila je duž arktičke obale Rusije, preko Sjevernog morskog puta, prema evropskim lukama.
Prva evropska destinacija bila je britanska luka Felixstowe, u koju je brod uplovio 12. septembra, nakon 21 dana plovidbe.
Nakon toga uslijedili su Rotterdam u Nizozemskoj i Gdanjsk u Poljskoj.
Brod se 11. oktobra vratio u Busan, čime je završeno ukupno 50 dana testnog putovanja.
Prema informacijama južnokorejskog Ministarstva okeana i ribarstva, putovanje je proteklo bez većih incidenata, iako je povratak kasnio šest dana u odnosu na prvobitni plan.
Ovaj test predstavlja važan korak u ispitivanju mogućnosti uspostavljanja redovnih kontejnerskih linija između Azije i Evrope preko Arktika.
2. KAPACITET BRODA I EKONOMSKA OPRAVDANOST
PanStar Acro ima nominalni kapacitet od 2.758 TEU.
Međutim, na početku testnog putovanja brod je prevozio:
- 737 TEU izvoznog tereta;
- 202 TEU praznih kontejnera;
- ukupno 939 TEU.
To znači da je na polasku bilo iskorišteno približno 34% nominalnog kontejnerskog kapaciteta broda.
Ovaj podatak posebno je važan za ekonomsku analizu.
Naime, kraća udaljenost sama po sebi ne garantuje niže troškove transporta.
Za održivo poslovanje kontejnerskih linija presudni su popunjenost kapaciteta, raspoloživost tereta u oba smjera, troškovi goriva, osiguranja, lučkih usluga i stabilnost reda plovidbe.
U pomorskoj logistici nije dovoljno imati kraću rutu. Potrebno je imati ekonomski održiv transportni sistem.
Baltic Hub
3. ARKTIČKA RUTA MOŽE SKRATITI UDALJENOST ZA 35%
Tradicionalni pomorski transport između istočne Azije i Evrope uglavnom se oslanja na rutu preko Sueckog kanala.
Sjeverni morski put predstavlja potencijalnu alternativu.
Prema procjenama kompanije PanStar, udaljenost između Busana i Rotterdama mogla bi biti približno 35% kraća.
Takvo skraćenje rute potencijalno omogućava:
- Kraće vrijeme transporta.
- Manju potrošnju goriva.
- Smanjenje pojedinih operativnih troškova.
- Bržu isporuku robe.
- Dodatnu alternativu u slučaju poremećaja na tradicionalnim pomorskim koridorima.
Jedan od ciljeva testnog putovanja bio je i ispitivanje mogućnosti smanjenja potrošnje goriva do 30%.
Međutim, tek analiza stvarnih podataka sa putovanja može pokazati da li su takve uštede ostvarene.
4. ZAŠTO KRAĆA RUTA NE MORA BITI JEFTINIJA?
Iako arktički pravac donosi značajno skraćenje udaljenosti, njegova ekonomska opravdanost i dalje je neizvjesna.
Prema istraživanju objavljenom u naučnom časopisu Future Transportation, koje je analiziralo kontejnerski transport između Šangaja i Rotterdama, Sjeverni morski put bio je povoljniji od rute preko Sueckog kanala u samo:
16,6% analiziranih scenarija tokom ljetnih uslova.
1,4% analiziranih scenarija tokom zimskih uslova.
Razlozi uključuju:
1. Troškove osiguranja
Plovidba kroz arktičke vode može zahtijevati posebne uslove osiguranja zbog povećanih operativnih rizika.
2. Ledene uslove
Prisutnost leda može ograničiti brzinu plovidbe i zahtijevati dodatne mjere sigurnosti.
3. Ledolomačku podršku
Na pojedinim dionicama mogu nastati dodatni troškovi pratnje ledolomaca.
4. Zahtjeve za brodove i posadu
Polarna plovidba podrazumijeva posebne tehničke, operativne i sigurnosne standarde.
5. Geopolitičke rizike
Veliki dio Sjevernog morskog puta prolazi uz rusku obalu, zbog čega međunarodni operateri moraju analizirati sankcije, regulatorne zahtjeve i geopolitičku neizvjesnost.
Zaključak je jasan: kraći put nije automatski i jeftiniji transport.
5. JUŽNA KOREJA PLANIRA REDOVNE ARKTIČKE LINIJE DO 2030. GODINE
Južna Koreja testnu plovidbu posmatra kao dio dugoročne strategije razvoja pomorske logistike.
Cilj je da se do 2030. godine stvore uslovi za redovne pomorske veze između Južne Koreje i Evrope preko Arktika.
Prikupljeni podaci trebalo bi da posluže za razvoj znanja i operativnih sposobnosti u oblastima:
- Polarne navigacije.
- Upravljanja flotom.
- Sigurnosti pomorskog transporta.
- Optimizacije troškova.
- Planiranja kontejnerskih linija.
- Upravljanja rizicima.
Istovremeno, Južna Koreja planira dodatno jačanje luke Busan, sa ambicijom da do 2035. godine postane još značajnije globalno logističko čvorište.
6. GDANJSK KAO NOVA TAČKA POVEZIVANJA AZIJE I CENTRALNE EVROPE
Posebnu pažnju privlači činjenica da je PanStar Acro tokom testnog putovanja uplovio i u poljsku luku Gdanjsk.
Ovaj podatak otvara pitanje budućeg povezivanja arktičkih pomorskih ruta sa tržištima centralne i istočne Evrope.
Ukoliko se razviju redovne kontejnerske linije, evropske luke na Baltičkom moru mogle bi dobiti dodatnu ulogu u distribuciji robe iz Azije.
To bi potencijalno uticalo na:
- Organizaciju intermodalnog transporta.
- Razvoj željezničkih i drumskih koridora.
- Distribuciju robe prema centralnoj Evropi.
- Strukturu logističkih troškova.
- Konkurenciju između evropskih luka.
Ipak, trenutno ne postoji potvrđen red plovidbe za buduće redovne arktičke kontejnerske linije prema Gdanjsku.
7. EKOLOŠKI IZAZOVI: ARKTIK NIJE SAMO TRANSPORTNI KORIDOR
Povećanje pomorskog saobraćaja u arktičkom području otvara ozbiljna ekološka pitanja.
Posebnu zabrinutost izazivaju emisije crnog ugljenika, poznatog kao Black Carbon.
Kada se ove čestice talože na snijegu i ledu, smanjuju njihovu sposobnost reflektovanja sunčeve svjetlosti, što može ubrzati topljenje.
Prema istraživanju objavljenom u časopisu Nature Sustainability, tranzitni pomorski saobraćaj u Arktiku mogao bi do 2050. godine proizvoditi do 2.200 tona emisija crnog ugljenika godišnje.
Zbog toga razvoj arktičkih transportnih pravaca mora uključivati stroge mjere zaštite životne sredine.
8. ŠTA NOVA ARKTIČKA RUTA ZNAČI ZA EVROPSKE LANCE SNABDIJEVANJA?
Razvoj alternativnih pomorskih koridora može imati dugoročne posljedice na globalnu logistiku.
Tradicionalni transportni pravci između Azije i Evrope zasnivaju se na velikim pomorskim čvorištima i razvijenim intermodalnim mrežama.
Svaka promjena pomorskih tokova potencijalno mijenja i kopnene transportne pravce.
Ako arktička ruta postane komercijalno održiva, moguće su promjene u raspodjeli kontejnerskog prometa između evropskih luka.
To može uticati na potražnju za drumskim i željezničkim transportom, organizaciju skladištenja i lokacije distributivnih centara.
Međutim, za sada se radi o razvojnom scenariju, a ne o potvrđenoj promjeni globalnih tokova.
Globalna logistika planira decenijama unaprijed. Domaća transportna politika mora prestati da kasni za svakodnevnim problemima.
Upravo zato razvoj logističke infrastrukture, digitalizacija i očuvanje transportnih kapaciteta moraju postati dio dugoročne razvojne strategije.
Južna Koreja je završetkom testnog putovanja broda PanStar Acro pokazala da se kontejnerski transport između Azije i Evrope može organizovati preko Sjevernog morskog puta.
Međutim, mogućnost plovidbe nije isto što i komercijalna održivost.
Presudni faktori ostaju ukupni troškovi, sigurnost, pouzdanost reda plovidbe, popunjenost brodova i ekološka održivost.
Arktička ruta može skratiti udaljenost za 35%, ali će njenu budućnost odrediti ekonomija, sigurnost i pouzdanost lanaca snabdijevanja.
Za evropske i regionalne logističke kompanije ovo je još jedan signal da se globalni transportni koridori mijenjaju i da dugoročno planiranje postaje sve važnije.
Izvor: Trans.info, Agnieszka Kulikowska-Wielgus, 20.10.2026.
Stručna obrada i regionalna analiza: LOGISTIKA.ba
Rubrika: Globalni transportni koridori | Pomorski transport | Lanci snabdijevanja
